Gdański Terminal Masowy – nowoczesna infrastruktura portowa

Kontekst i kierunki inwestycji

Polskie śródlądowe drogi wodne przez wiele dziesięcioleci były niedoinwestowane. Większość nakładów w sektorze transportu lądowego koncentrowała się na infrastrukturze drogowej i kolejowej. Transport wodny śródlądowy, mimo potencjału wynikającego z ukształtowania sieci rzecznej, pozostawał na marginesie polityki inwestycyjnej.

Zmiana podejścia nastąpiła m.in. pod wpływem dokumentów strategicznych Unii Europejskiej dotyczących zrównoważonego transportu. Biała Księga Transportu z 2011 roku i kolejne dokumenty KE wskazywały na konieczność przeniesienia części ładunków z dróg na tory i drogi wodne. Na tej podstawie opracowano szereg krajowych programów dotyczących polskich rzek i portów.

Modernizacja dolnej Odry

Dolna Odra, na odcinku od Wrocławia do Szczecina, jest objęta programem regulacji technicznej mającym na celu poprawę warunków nawigacyjnych. Prace obejmują w szczególności:

  • Remonty i modernizację jazów i śluz regulujących poziom wody
  • Umocnienie brzegów i regulację koryta w miejscach o szczególnym zagrożeniu erozją
  • Pogłębianie toru wodnego na wybranych odcinkach o niewystarczającej głębokości
  • Prace utrzymaniowe przy budowlach piętrzących

Prace na Odrze prowadzone są w podziale na odcinki między poszczególne RZGW (Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej). Plany techniczne i dokumenty przetargowe są publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Wód Polskich.

Przekop Mieleński – droga wodna w Porcie Szczecin

Program dla Odry 2030

Program dla Odry 2030 to wieloletni dokument planistyczny opracowany przez Ministerstwo Infrastruktury, obejmujący zakres działań modernizacyjnych na rzece Odrze i jej dorzeczu. Dokument określa m.in. priorytety techniczne, harmonogram robót i szacunkowy zakres finansowania.

W ramach programu zaplanowane zostały prace na kluczowych obiektach hydrotechnicznych, w tym na stopniach wodnych Malczyce i Lubiąż. Stopień Malczyce – przez wiele lat niedokończony – osiągnął pełną gotowość operacyjną.

Kluczowe elementy Programu dla Odry 2030

  • Modernizacja obiektów hydrotechnicznych na Odrze swobodnie płynącej
  • Dostosowanie parametrów szlaku żeglugowego na odcinkach priorytetowych
  • Działania ochrony przeciwpowodziowej na terenach zagrożonych
  • Integracja z systemem monitoringu hydrologicznego

Inwestycje portowe w Szczecinie

Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście SA realizuje inwestycje związane z rozbudową infrastruktury nabrzeżowej, pogłębianiem toru podejściowego i modernizacją zaplecza technicznego. Inwestycje są współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach mechanizmów wsparcia infrastruktury transportowej.

Szczegółowe informacje o realizowanych projektach i przetargach są dostępne na stronie port.szczecin.pl.

Port Gdańsk – rozbudowa zdolności przeładunkowych

Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA systematycznie rozbudowuje infrastrukturę portową. Prace dotyczą zarówno istniejących terminali, jak i tworzenia nowych obszarów przeładunkowych na Wyspie Spichrzów i w rejonie Nowego Portu. Inwestycje realizowane są przy współudziale środków prywatnych (operatorów terminali) i publicznych.

Finansowanie inwestycji wodnych

Infrastruktura śródlądowych dróg wodnych jest finansowana z kilku źródeł. Środki publiczne pochodzą z budżetu państwa (Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie finansowane przez Skarb Państwa), funduszy unijnych (w ramach Funduszu Spójności i instrumentu CEF – Łącząc Europę) oraz z opłat żeglugowych pobieranych od użytkowników dróg wodnych.

Źródło finansowania Charakterystyka Zastosowanie
Budżet państwa Plan finansowy Wód Polskich Utrzymanie, bieżące remonty
Fundusz Spójności UE Program Infrastruktura i Środowisko Duże projekty infrastrukturalne
CEF (Connecting Europe Facility) Instrument KE dla sieci TEN-T Projekty o znaczeniu transgranicznym
Środki portów i operatorów Inwestycje własne spółek portowych Infrastruktura nabrzeżna i terminale

Ochrona ekosystemów wodnych a inwestycje

Inwestycje w infrastrukturę hydrotechniczną wymagają przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ), uwzględniającej wymogi wynikające z dyrektywy wodnej UE (Ramowa Dyrektywa Wodna – RDW). Każde istotne działanie techniczne na rzece lub kanale musi być ocenione pod kątem wpływu na ekologiczny stan jednolitych części wód.

Szczegółowe wytyczne w zakresie procedur środowiskowych przy inwestycjach wodnych zawiera Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (gdos.gov.pl).

Źródła i odniesienia